تعویض روغن موتور: هر چند کیلومتر یک بار؟

«هر چند کیلومتر روغن عوض کنم؟» شاید پرتکرارترین سؤال هر راننده‌ای باشد و جواب‌ها هم از ۳ هزار تا ۱۵ هزار کیلومتر متفاوت است. حقیقت این است که عدد ثابتی برای همه‌ی خودروها وجود ندارد: بازه‌ی درست تعویض روغن موتور به نوع روغن، مدل خودرو و شرایط رانندگی شما بستگی دارد.

روغن موتور چه کاری انجام می‌دهد؟

روغن فقط روان‌کننده نیست. همزمان چند کار انجام می‌دهد:

• روان‌کاری: اصطکاک و سایش قطعه‌های متحرک موتور را کم می‌کند.
• خنک‌کاری: بخشی از گرمای پیستون‌ها و یاتاقان‌ها را با خودش می‌برد.
• تمیزکاری: دوده و ذرات ریز را معلق نگه می‌دارد تا فیلتر روغن آن‌ها را بگیرد.
• آب‌بندی و ضدزنگ: فاصله‌ی رینگ‌ها و سیلندر را آب‌بندی می‌کند و از خوردگی جلوگیری می‌کند.

با کار کردن موتور، افزودنی‌های روغن مصرف می‌شوند و روغن با دوده، بخار سوخت و رطوبت آلوده می‌شود. روغن کهنه شاید هنوز در موتور باشد، اما دیگر این کارها را درست انجام نمی‌دهد.

بازه‌ی تعویض بر اساس نوع روغن

این عددها بازه‌های رایج در بازار هستند. ملاک نهایی، توصیه‌ی سازنده‌ی خودرو و مشخصات روغنی است که استفاده می‌کنید. یک قانون مهم را هم فراموش نکنید: حتی اگر کیلومتر به حد تعویض نرسیده، روغن را دست‌کم هر ۶ تا ۱۲ ماه عوض کنید؛ روغنی که مدت زیادی در موتور مانده، با گذشت زمان هم کیفیتش را از دست می‌دهد.

شرایط سخت یعنی بازه‌ی کوتاه‌تر

ترافیک سنگین، مسیرهای کوتاه، هوای گرم و پرگردوغبار و حمل بار سنگین، روغن را زودتر فرسوده می‌کنند. نکته‌ی مهم درباره‌ی ترافیک این است که موتور در حالت درجا کار می‌کند و روغن مصرف می‌شود، اما کیلومترشمار جلو نمی‌رود. یعنی ۵ هزار کیلومتر رانندگی در ترافیک شهر، فشار بیشتری از ۵ هزار کیلومتر رانندگی در جاده به روغن وارد می‌کند. اگر بیشتر در شهر رانندگی می‌کنید، عدد پایین‌تر بازه را انتخاب کنید.

عددهایی مثل 10W-40 یعنی چه؟

این عدد گرانروی (ویسکوزیته) روغن را نشان می‌دهد:

• عدد قبل از W (حرف اول Winter به معنی زمستان) روانی روغن در هوای سرد را نشان می‌دهد. هرچه کوچک‌تر باشد، روغن در روشن کردن سرد موتور سریع‌تر به همه‌ی قطعه‌ها می‌رسد.
• عدد بعد از خط تیره غلظت روغن در دمای کاری موتور را نشان می‌دهد.

روغن غلیظ‌تر لزوماً محافظت بیشتری نمی‌کند. همان گرانروی‌ای را استفاده کنید که در دفترچه‌ی خودرو آمده است.

نشانه‌هایی که می‌گویند وقت تعویض روغن است

• کیلومتر یا تاریخ تعویض گذشته است. ساده‌ترین و مطمئن‌ترین نشانه.
• سطح روغن پایین‌تر از نشانه‌ی حداقل روی گیج است.
• روغن غلیظ، قیرمانند یا دارای ذرات است.
• صدای موتور بیشتر شده، به‌خصوص در روشن کردن سرد.
• بوی روغن سوخته در اتاق یا اطراف موتور حس می‌شود.

تیره شدن رنگ روغن به‌تنهایی دلیل تعویض نیست؛ روغن‌های امروزی دوده را در خود نگه می‌دارند و طبیعی است که زود تیره شوند.

مهم: اگر چراغ قرمز هشدار فشار روغن هنگام رانندگی روشن شد، این نشانه‌ی تعویض روغن نیست؛ نشانه‌ی افت فشار روغن است. در اولین جای امن توقف کنید، موتور را خاموش کنید و سطح روغن را بررسی کنید. ادامه‌ی رانندگی با این چراغ ممکن است به موتور آسیب جدی بزند.

چک کردن روغن با گیج، قدم به قدم

1. خودرو را روی سطح صاف پارک کنید و موتور را خاموش کنید.
2. حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید تا روغن به کارتل برگردد.
3. گیج روغن را بیرون بکشید و با دستمال تمیز پاک کنید.
4. گیج را تا انتها در جایش برگردانید و دوباره بیرون بیاورید.
5. سطح روغن باید بین دو نشانه‌ی حداقل و حداکثر باشد.
6. اگر کمتر بود، از همان نوع و گرانروی روغن کمی اضافه کنید و دوباره بسنجید. روغن را بیش از حد پر نکنید.

اگر مرتب مجبورید روغن اضافه کنید، خودرو را به تعمیرگاه ببرید؛ مصرف زیاد روغن می‌تواند نشانه‌ی نشتی یا فرسودگی رینگ‌ها باشد.

فیلتر روغن را فراموش نکنید

فیلتر روغن ذرات معلق در روغن را جدا می‌کند. فیلتر کهنه و گرفته باعث می‌شود روغن از مسیر کنارگذر فیلتر عبور کند و بدون تصفیه به موتور برسد. بهترین کار این است که با هر بار تعویض روغن، فیلتر را هم عوض کنید؛ هزینه‌اش در مقایسه با محافظتی که از موتور می‌کند ناچیز است.

یادآور تعویض روغن: کیلومتر بعدی را حفظ نکنید

برچسب کوچکی که تعمیرگاه روی شیشه می‌چسباند کم‌رنگ می‌شود یا کنده می‌شود و حفظ کردن «کیلومتر بعدی» هم کار ذهن نیست. راه مطمئن‌تر این است که هر تعویض روغن را با تاریخ، کیلومتر و نوع روغن ثبت کنید و یک یادآور تعویض روغن داشته باشید که هم کیلومتر و هم زمان را در نظر بگیرد.

در Cruise هر تعویض روغن را در چند ضربه ثبت می‌کنید و برای نوبت بعدی، بر اساس کیلومتر یا تاریخ (هرکدام زودتر برسد)، پیش از موعد یادآوری می‌گیرید. برای بقیه‌ی سرویس‌ها هم سری به راهنمای کامل سرویس دوره‌ای خودرو بزنید.